سیستم نگهداری و تعمیرات (CMMS)

با رشد صنايع تعداد كارخانجات نيز افزايش يافته و فعاليتها ي در حال انجام آنها نيز پيچده تر مي شوند در صد قابل ملاحظه اي از سرمايه اكثر موسسات صنع تي را مواد اوليه , لوازم مصرفي , قطعات يدكي , كالاهاي ساخته و نيم ساخته و ازاين قبيل تشكيل ميدهند كه قسمت عمده سرمايه در گردش اين موسسات صرف تهيه اجناس و وسائل مذكور مي گردد . لذا با توجه به اين مطلب آشكار مي گرد د كه نگهداري و حفاظت بسيار دقيق از آنها و الزاماً برقراري يك سيستم صحيح سفارش وكنترل موجودي , بسيار منطقي و اقتصادي است . اگر موجودي كالاي يك مؤسسه صنعتي بيش از حد مورد لزوم باشد قسمتي از سرمايه آن مؤسسه به حال ركود در آمده و اگر كمتر از حد مورد لزوم باشد در برنامه هاي عملياتي آن وقفه پيش مي آيد.

لذا براي جلوگيري از اين ركود سرمايه و وقفه در برنامه هاي عملياتي , بايد روشهاي صحيح , اساسي و اقتصادي در خريد , نگهداري و مصرف اجناس اتخاذ و اجرا گردد .

با ظهور ر ايانه در صنعت و محاسن غير قابل انكار اين پديده اين انديشه در بشر تبلور يافت كه كليه سيستم هاي جاري در سطح كارخانجات و صنايع تحت سيطره رايانه درآورده شوند . لذا بهره بري از سيستم تعمير و نگهداري لازم ميگردد.

مشخصه هاي سيستم نت

^{1)    برنامه ريزي صحيح و منطقي بمنظور انجام سريع و به موقع فعاليتها}

^{انجام سريع ،بموقع فعاليتهاي نگهداري و تعميرات مستلزم برنامه ريزي صحيح و منطقي است “كه سيستم نت در سه محور عمده زير آنرا انجام مي دهد :}

^{1/1) برنامه ريزي براي انجام سريع و بموقع فعاليتهاي نگهداري و تعميرات (تعيين تاريخ انجام فعاليتها)}

^{2/1) برنامه ريزي براي استفاده بهينه از امكانات سخت افزاري سازمان نگهداري و تعميرات اعم از نيروي انساني فضا و مكان و ابزار و تجهيزات}

^{3/1) برنامه ريزي براي فراخواني امكانات اضافه تر از سطح موجود (استفاده بموقع از امكانات خارج از سازمان)}

^{در برنامه ريزي فعاليتهاي نگهداري و تعميرات ،از عامل تاخير مجاز فعاليتهاي PM  ،CM و بازرسي فني دوره اي استفاده مي شود و تاريخ انجام فعاليتها با توجه به محدوديت امكانات درباره تاخير خود جابجا مي شوند تا :}

^{اولاً :از امكانات ،بخصوص نيروي انساني موجود هر كارگاه در طول روزهاي كاري مختلف ،بصورت يكنواخت استفاده شود بعبارت ديگر براي پرسنل برنامه كاري مفيد تعريف شود}

^{ثانياً :نياز به امكانات و نيروي انساني خارج از سازمان به حداقل برسد :}

^{2)    مدون بودن گردشكار و فرايند عمليات بمنظور اجراي آسان سيستم}

^{تعريف روابط و ارتباطات روشن بين واحدهاي سازمان تعميرات “واحد های تولیدی،واحد هاي پشتيباني و واحد هاي ستادي براي انجام فعاليت تعميراتي از مشخصه هاي سيستم نت بوده و نقش اساسي در اجرا و پياده سازي سيستم دارد}

^{نحوه درخواست فعاليت تعميراتي تاييد درخواست ابلاغ حكم كار ،نحوه تامين اقلام مورد نياز فعاليت ،سيكل شارژ انبار و تحويل اقلام درخواستي به مصرف كنند ،مراجع گزارش انجام فعاليت ،نحوه ثبت اطلاعات و مواردي از اين قبيل بعنوان گردشكار و فرايند عمليات در سييستم نت مشخص و تعريف شده هستند}

^{3)گزارشات سلسله مراتبي بمنظور مديريت و بهبود سيستم}

^{با توجه به اينكه تمام موارد و جزئيات در جريان اجراي نت ثبت مي شود ،سيستم نت گزارشات متنوعي در مورد اين جزئيات بطور سلسله مراتبي در اختيار مديران رده مياني و عالي مي گذارد كه اين گزارشات در اداره سازمان و سيستم با انعكاس نقاط قوت و ضعف نقش بسزايي دارند}

^{اهم گزارشات كلي كه در سيستم نت قابل بررسي هستند عبارتند از :}

^{الف) تعداد و هزينه مواد و قطعات مصرفي فعاليتهاي نگهاري و تعميرات اعم از EM ,CM ,PM}

^{ب) نفر ساعت بكار گرفته شده و هزينه نيروي انساني از هر نوع تخصص براي انجام تمامي فعاليتهاي نگهداري و تعميرات اعم از EM ,CM ,PM}

^{ج) نرم مصرف مواد و قطعات}

^{د) نرم استفاده از هر تخصص}

^{و) برآورد مصرف مواد و قطعات در انجام فعاليتهاي آتي}

^{ز) برآورد نيروي انساني در انجام فعاليتهاي آتي}

^{ح) محاسبه قابليت دسترسي دستگاهها و تجهيزات عملياتي}

^{ط) محاسبه قابليت اطمينان دستگاهها و تجهيزات عملياتي}

^{ظ) گزارش خرابي دستگاهها و توقف آنها}

^{ك) گزارشات دوره اي ميزان فعاليتهاي سيستم}

^{ل)ساير گزارشات و نمودارهاي مورد نياز}

اهميت نگهداري و تعميرات و نقش آن در سازمان

^{آمادگي  تجهيزات و ماشین آلات یک سازمان تولیدی - خدماتی براي مقابله با تغییرات بازار از مولفه هاي اساسي توان رقابتی آن سازمان مي باشد به طور حتم شرط لازم و عنصراساسي در موثر بودن تجهيزات ميزان بهره برداري قابليت هاي آن در بازده مفيد تجهيزات است اين موضوع سبب بيان اهميت نت در سازمان هاي تولیدی است كه ميزان بهره برداري از آن تابع وجود سيستم هاي يكپارچه سخت افزاري و نرم افزاري نت مي باشد چه در غير اينصورت با افزايش نرخ خرابي ها و كاهش عمر مفيد تجهيزات و بالا رفتن نرخ استهلاك سرمايه گذاري بعمل آمده از مدار عمليات خارج و در نتيجه سبب تضعيف موقعیت رقابتی سازمان خواهد شد به همين دليل نظامهاي نت رابطه مستقيم با ميزان آمادگي سازمانها برای مواجهه با تغییرات دارد}

^{مزاياي اجراي سيستم نت}

     ^{1-        كنترل هوشمندانه فعاليت هاي نت با انجام برنامه ريزي}

     ^{2-        حفظ و نگهداري تجهيزات و تاسيسات و افزايش قابليت بهره برداري}

     ^{3-        كاهش حجم تعميرات و افزايش ميزان آمادگي}

     ^{4-       افزايش كيفيت خدمات}

     ^{5-        افزايش ضريب ايمني تجهيزات و تاثير در روحيه كاربران}

     ^{6-        امكان برنامه ريزي نيروي انساني ،مواد و قطعات مصرفي و ديگر امكانات مورد نياز تعميرات}

     ^{7-    جلوگيري از توسعه غير منطقي در ايجاد و يا توسعه مراكز نگهداري و تعميرات و كنترل نظام مند عوامل موثر در نت}

     ^{8-    اصلاح و كنترل فرايند خريد قطعه و نظام مند كردن سيستم كنترل موجودي و جلوگيري از انباشت غير ضروري قطعه و مواد}

     ^{9-        كاهش ضايعات و استفاده حداكثر از تجهيزات}

   ^{10-     ايجاد هماهنگي بين ساير اجزاي سازمان و افزايش بهره عملياتي آنان}

   ^{11-     ارائه سيستم هاي تهيه اطلاعات فني و ديگر اطلاعات لازم جهت تصميم گيري}

   ^{12-     افزايش قابليت اطمينان و قابليت در دسترس بودن تجهيزات در سازمان}

   ^{13-     پيش بيني و برآورد صحيح نرم افزار هاي نگهداري و تعميرات}

   ^{14-     كمك به اصلاح ساختار نيروي انساني تعميرات}

   ^{15-     ايجاد پشتوانه اطلاعاتي براي مهندسي نت}

   ^{16-     كمك به تصميم گيري ساير بخش ها در تدوين الگوهاي تجهيزاتي}

 ^{پيامدهاي عدم برنامه ريزي صحيح نگهداري و تعميرات}

     ^{1-        كاهش عمر مفيد تجهيزات  در نتيجه عدم انجام تعميرات بموقع}

     ^{2-        عدم امكان اجراي ماموريت به دليل خرابي تجهيزات}

     ^{3-        افزايش حجم خرابي ها در سطوح مختلف سازمان و ايجاد صف انتظار در مراكز نگهداري و تعميرات و بازسازي}

     ^{4-       كاهش قابليت اطمينان تجهيزات و ضريب ايمني آنها}

     ^{5-        عدم امكان برنامه ريزي در ساير بخش هاي تعميرات (نيروي انساني ،آموزش و …)}

      ^{6-        هدر رفتن منابع و از دست دادن فرصت ها}

     ^{7-        وابستگي بيشتر به بيگانگان براي خريد تجهيزات جايگزين و يا انجام تعميرات اساسي}

مدیریت نگهداری و تعمیرات

با توجه به اینکه تخصص اصلی نگارنده وبلاگ، تجزیه و طراحی سیستم بویژه در زمینه سیستم های نگهداری و تعمیرات(PM) می باشد تصمیم بر آن دارم که در این زمینه هم مطالبی در وبلاگ قرار دهم. در تهیه این مطالب عمدتاً از منابع علمی و تجربیات شخصی در پروژه های PM استفاده شده است که امیدوارم مورد توجه واقع شود. برای شروع این بحث مقدمه ای تاریخی در مورد پیدایش سیستمهای نگهداری و تعمیرات (نت) ارائه میکنم.

.

.

.

در گذشته اي نه چندان دور يعني کمتر از ربع قرن پيش با افزايش پيچيدگي و تعداد تجهيزات در كارخانه ها و رشد باور نکردني سرعت توليد، زيان ناشي از توقف هاي پيش بيني نشده در خطوط توليد که ناشي از ايرادهاي پيش آمده در تجهيزات مختلف بود، بيش از پيش اهميت خود را در کاهش سود و اعتبار واحدهاي صنعتي به صاحبان صنايع نشان داد .

واقعيت اين بود که در روشهاي سنتي نگهداري و تعميرات ( نت ) جايي براي ضبط و تحليل منطقي سوابق تعميرات وجود نداشت و نگهداري و تعميرات نيز نه به شکل پيشگيرانه، بلکه تنها پس از وقوع ايراد اتفاق مي افتاد . اين زيان هر چه بود از نوع مالي بود و تلخي آن تنها به کام صاحب سرمايه، و چه بسا در برابر سودهاي هنگفت آمده از انحصار بازار و غيره، قابل چشم پوشيدن بود. در همان زمان مردمي بودن دردمند که به اميد شفا در بيمارستاني بر روي تخت عمل و زير چاقوي جراحي، در خواب پر اميدي آرميده بودند که با قطع ناگهاني برق و خرابي سيستم اضطراري بيمارستان و يا نقص فني يکي از دستگاههاي ضروري براي حيات بيمار، خواب کوتاهشان به مرگي بي بازگشت پيوند خورد .

در حالي که سرمايه داران صنعتي هنوز به زيان هاي مالي خود به ديد يك بخش اجباري و جدايي ناپذير از هزينه هاي توليد مي نگريستند، زيان هاي جاني ناشي از ضعيف بودن نگهداري و تعميرات بيمارستانها، پزشکان مرگ ستيز و ياران نرم افزار نويس آنها بر آن داشت که راه حلي براي مشکل خود که همسنگ با جان انسانها بود، بيابند .

چاره اين مشکلها رايانه اي کردن مديريت فراگير نگهداري و تعميرات در قالب نرم افزارهاي کامپيوتري که امروز به CMMS معروفند بود، که کليه امور مربوط به مديريت نت اعم از تعميرات اضطراري، صدور و ضبط دستور کارهاي تعميرات، نت پيشگيرانه، تعميرات اساسي و نيز مديريت قطعات يدکي و مواد مصرفي را به صورت کامل و مرتب توسط رايانه انجام داده و قابليت تجزيه و تحليل و گزارش گيري از اطلاعات و سوابق را نيز دارا مي باشد . .

گسترش سريع استفاده از CMMS در برخي صنايع و مراکز، و مشخص شدن مزاياي استفاده از اين سيستمها در مقابل هزينه هاي اندک آن، به همراه افزايش و رقابت در بازار و لزوم کاهش قيمت تمام شده، صاحبان اکثر صنايع را تشويق به بکارگيري CMMS در سيستم نت کرده است .